Tối ưu hóa thời gian và hiệu quả viết lách với 3 nguyên tắc vàng

Có bao giờ bạn cảm thấy dù mình có thức khuya dậy sớm hay chạy nước rút để viết thì cũng chẳng mấy hiệu quả? Có bao giờ bạn thử trăm phương ngàn cách, thu nhặt kinh nghiệm, bí quyết, công cụ từ nơi này đến nơi khác nhưng chất lượng bài viết vẫn không được cải thiện? Đôi khi vấn đề nằm ngay chính tư duy của bạn về viết lách. Ba nguyên tắc vàng sau đây sẽ giúp bạn giải quyết vấn đề từ gốc ngọn nhằm tối ưu hóa thời gian và hiệu quả viết lách của mình.


Nguồn ảnh: Lulu Jiang

Nguyên tắc 1: Xem viết là một quá trình, không phải là một hoạt động đơn lẻ


Viết lách là một quá trình.

Khi người khác mường tượng về người viết, họ thường nhìn thấy hình ảnh của một người ngồi cạnh một cây bút, tờ giấy hay bàn phím viết hăng say. Nhưng thật ra công việc viết lách còn nhiều hơn thế, như suy nghĩ ý tưởng, tổng hợp ý tưởng, gom nhặt những ghi chú, quan sát không ngừng, suy nghĩ kịch bản, cấu trúc và nhân vật, nghiên cứu, phát triển ý tưởng, kết nối, đọc sách, nghỉ ngơi, biên tập, nhận phản hồi, vân vân và vân vân. Vậy nên viết chính là cả một quá trình cần sự phối hợp, tập trung, không phải là một hoạt động đơn lẻ.


Tận dụng từng chút

Khi nhận ra viết lách là một quá trình liên tục - một chuỗi nhiệm vụ liên kết với nhau, bạn sẽ biết cách dành dụm nhiều túi thời gian để dùng cho những phần việc viết lách khác nhau. Bạn có thể viết dàn bàn ở phòng chờ khám. Bạn có thể biên tập trước khi đi ngủ. Bạn có thể phát triển ý tưởng khi đang đi bộ, sau đó dành 5 phút để ghi âm lại suy nghĩ trong đầu. Bạn không cần phải ngồi vào bàn tử tế rồi mới bắt đầu làm những việc này, hãy tận dụng từng chút một thời gian mà mình có.


Một việc một lúc

Quy trình viết khá linh hoạt. Một số nhiệm vụ có thể gộp chung với nhau. Nhưng đôi khi nếu bạn gộp quá nhiều nhiệm vụ (hoặc gộp sai) sẽ làm mọi thứ gian nan hơn. Chẳng hạn, nếu bạn cố gắng vừa phát triển ý tưởng, vừa nghĩ ra một cấu trúc và viết nháp, có thể bạn sẽ rất trắc trở với nó, hay nói cách khác là lãng phí thời gian.

Thay vào đó, hãy xem từng phần việc trên là tách biệt. Tập trung vào một việc: phát triển ý tưởng; sau đó: lên dài bài; sau đó mới sẵn sàng cho nhiệm vụ tiếp theo: viết nháp lần một.

Có thể bạn cảm thấy thật kỳ cục khi chia nhỏ việc viết lách thành nhiều phần khác nhau. Nhưng nó không hề lạ lùng bởi viết lách vốn là một chuỗi các nhiệm vụ. Khi nhận ra được điều này, hãy dành cho mỗi nhiệm vụ thời gian và sự chú ý cần thiết.


Tin vào chính mình

Đôi khi bạn ngồi hàng giờ chẳng nghĩ được gì để viết, đôi khi viết xong nhưng cảm thấy không xứng đáng với công sức, bạn lại bắt đầu đổi lỗi cho bản thân. “Bởi bản thân mình chưa đủ tốt, chưa đủ trình độ, chưa đủ kỹ năng,...” Người làm nghề viết thường quá cầu toàn và rất giỏi trách móc bản thân. Vậy là thay vì tiếp tục cố gắng tận dụng thời gian để viết, bạn lại ngồi tự vấn về năng lực, cảm thấy chậm chạp, kém cỏi và phủ nhận tài năng của mình. Thật ra chính năng lượng tiêu cực bạn “vơ” vào người mới khiến việc viết lách trở nên khó khăn hơn.


Không ngừng tiến lên

Khi bạn chia nhiệm vụ viết lách ra thành từng phần khác nhau để giải quyết, bạn chắc chắn sẽ tiến bộ.

Không nghĩ ra ý tưởng? Không sao cả, chuyển ngay qua một nhiệm vụ khác liên quan, hoặc chuyển qua bài viết khác. Đừng ngồi một chỗ để bị trì kéo bởi những cảm xúc mắc kẹt ấy.


Nguyên tắc hai: Xây dựng một nền tảng vững chắc


Người viết hiệu quả tạo dựng một lối sống hướng đến việc thường xuyên bồi đắp cho công việc viết lách của mình. Đó là những thói quen hằng ngày, xảy ra liên tục góp phần xây dựng một tư duy lành mạnh, hiệu quả và quan trọng là hỗ trợ cho việc viết. Nghe có vẻ “lạ đời”, nhưng nó có thể xem là tư duy “ám ảnh con chữ”, tức mọi thói quen của bạn đều hỗ trợ cho “nỗi ám ảnh viết lách” này.


Thói quen hỗ trợ viết lách

Đây là những thói quen vô cùng cơ bản, hay còn gọi là giai đoạn 0 trong một quá trình viết lách:

  • Đọc: Đọc sách. Đọc báo. Đọc bài đăng mạng xã hội. Đọc poster. Đọc bất cứ thứ gì bạn nhìn thấy. Đọc, đọc và đọc.

  • Ghi chú: Hãy viết xuống, tất cả mọi thứ. Mang theo một chiếc sổ tay, hay đơn giản điện thoại. Đừng bao giờ bắt gặp một khoảnh khắc thú vị và tin rằng mình sẽ nhớ nó.

  • Giữ thói quen viết nhật ký: Đây là lúc bạn hệ thống những ghi chú trong ngày hay đơn giản là diễn đạt ghi chú ấy ra thành cảm xúc, suy nghĩ.

  • Viết tự do: Viết tự do khác với viết nhật ký. Nguyên tắc duy nhất của viết tự do là không được ngừng nghỉ, viết không có chủ đề, không chỉnh sửa. Chỉ đơn giản là luyện tập và giúp suy nghĩ chảy trôi.

  • Sử dụng mạng xã hội cẩn thận và có chủ ý: Lời nói có sức mạnh. Có lẽ chúng ta không cần bàn nhiều về điều này, với tư cách là người viết.

  • Quan sát: Đôi lúc, bạn cần học cách bỏ điện thoại xuống và nhìn ngó, lắng nghe, cảm chạm thế giới chung quanh. Quan sát là kỹ năng cơ bản của người viết. Hãy nghe những cuộc trò chuyện, nhìn cách người khác di chuyển, để ý ngôn ngữ hình thể hay thói quen vụn vặt của họ. Hướng tất cả các giác quan của mình vào thế giới xung quanh, và sau đó nghĩ cách để diễn tả chúng.

Còn rất nhiều thói quen khác kích thích khả năng viết lách hiệu quả của bạn, nhưng chắc chắn khi thuần thục những thói quen này, mọi thứ khác sẽ tự biết tìm đường của nó.


Nguyên tắc ba: Phát triển từng ý tưởng trước khi bắt tay vào viết


Trải nghiệm này có lẽ phù hợp với thể loại phi tiểu thuyết. Cách tiếp cận phổ biến đối với thể loại này đó là:

  • Có ý tưởng

  • Nghĩ về ý tưởng, ghi chú những thứ liên quan

  • Tiếp tục suy nghĩ về ý tưởng

  • Quyết định là bạn muốn viết về nó

  • Bắt đầu viết

  • Vật lộn với nó

Có hai kiểu vật lộn: Cuộc vật lộn “trang giấy trắng” và cuộc vật lộn “chữ tuôn trào”


Cuộc vật lộn “trang giấy trắng”

Bạn chưa phát triển ý tưởng ấy. Nhưng bạn thích nó. Bạn muốn viết về nó. Bạn bắt đầu viết, nhưng vẫn chưa khám phá ý tưởng ấy đủ nhiều để biết nên viết cái gì. Bạn gắng gượng được vài câu, sau đó nhìn chằm chằm vào màn hình. Nhìn. Rồi vài câu. Rồi chờ đợi. Và suy nghĩ. Nhìn quanh. Đi đi lại lại. Trang viết vẫn chưa đầy.

Bạn bắt đầu tự hỏi liệu mình có thực sự thích ý tưởng này không? Bạn cũng chẳng biết nữa. Thậm chí bạn có thể nghĩ rằng mình ghét viết lách. Bạn ép bản thân phải giữ ý tưởng này, nhưng thời gian qua đi, bạn cũng chẳng làm được gì. Bạn trách móc bản thân, hay trách móc ý tưởng? Cả hai đều không phải là vấn đề.


Cuộc vật lộn “con chữ tuôn trào”

Bạn chưa phát triển ý tưởng. Bạn thích ý tưởng ấy. Bạn muốn viết về nó, nhưng bạn không chắc mình nên viết gì về nó. Bạn bắt đầu viết, viết tất cả mọi thứ. Mọi chữ nghĩa tự do trào ra. Mọi kết nối có thể nghĩ đến. Mọi câu chuyện. Mọi ví dụ. Mọi định nghĩa.

Bạn cứ viết, hết trang này đến trang khác, bạn đổ đầy trang giấy mà không biết những con chữ này thật sự thuộc về nơi đâu. Đến cuối cùng, bạn có được mấy trang giấy kín chữ nhưng phải cắt bỏ hầu hết. Bởi không có trật tự, hay mạch nguồn xuyên suốt nào trong bài viết của bạn cả.

Cả hai trường hợp trên đều không hiệu quả, bởi bạn đang cố gắng tìm CÁI GÌ để viết nhưng không biết viết NHƯ THẾ NÀO.


Phát triển ý tưởng nội tại

Người viết nhất quán thường học cách phát triển ý tưởng trong tâm tưởng, từ nội tại trước khi bắt đầu viết. Những chuyên gia viết lách quá hiểu về chủ đề đến mức họ có thể tự vận hành quá trình phát triển ý tưởng bên trong mình. Nhưng nếu bạn chưa học được cách phát triển ý tưởng trong tâm trưởng trước khi viết thì bạn cần dành thời gian để cho ý tưởng thoát ra một cách có ý thức.


Cải thiện chất lượng viết

Dành thời gian phát triển ý tưởng cho bạn nhiều không gian và sự tự do để khám phá, để chơi đùa, để săn đón những nguyên liệu ấy. Từ đây bạn có thể nảy ra nhiều câu chuyện, hình ảnh, ví dụ, nghiên cứu, ẩn dụ, bằng chứng,... tuyệt vời hơn.

Bạn có thể phát triển ý tưởng bằng cách liệt kê danh sách, ghi chú, đặt câu hỏi, vẽ ý tưởng, vẽ sơ đồ tư duy, nghiên cứu và lập dàn bài.


Xem viết là một quá trình và tận dụng thời gian cho từng hoạt động nhỏ; xây dựng nền tảng thay vì hướng đến những công thức “mì ăn liền”; và phát triển ý tưởng trước khi bắt tay vào viết là ba nguyên tắc người viết cần ghi nhớ dù đang ở cấp độ nào. Tuy vậy, dù áp dụng kỳ nguyên tắc nào, bạn cũng cần chăm chỉ và kiên trì nếu muốn theo đuổi sự nghiệp viết lách lâu dài.

345 views

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.