[Phần 2] 10 bí quyết viết lách "lạ đời" từ những cây viết thắng giải Pulitzer

Lời khuyên viết lách không phải lúc nào cũng về câu chữ, thủ thuật hay công cụ để viết hay hơn. Viết lách rộng lớn hơn thế, nó còn là cảm hứng, là ý chí, là triết lý sống,.v.v.. Những lời khuyên cùng câu chuyện có vẻ “lạ đời” của các cây viết thắng giải Pulitzer dưới đây chính là như vậy, nó chạm đến một tầng sâu hơn của viết lách nhưng lại không hề xa rời trải nghiệm thực tế của bao người viết thông thường. Bất kỳ ai đam mê viết lách cũng có thể tìm thấy cảm hứng và động lực từ những bí quyết này. (Đọc phần 1 tại đây.)


Nguồn ảnh: Lulu Jiang


6. Pulitzer, 2014: Donna Tartt, The Goldfinch


“Hãy kiên định với thói quen hiệu quả với bạn, cho dù nó khiến bạn trở nên “antisocial” (xa lánh xã hội).”





Nếu nói theo những “bậc thầy” về phát triển bản thân trên Internet, điều Donna Tartt đang làm là sai. Cô ăn ngủ thất thường và thỉnh thoảng lại ngồi dậy để viết vào nửa đêm.

Cô không giao tiếp với ai, muốn lảng tránh hoàn toàn giao tiếp xã hội bất cứ khi nào phải liên can đến con người. Thậm chí một bữa tối có sự giao tiếp con người đôi khi phá hỏng toàn bộ ngày làm việc của cô.

Cô không dùng Twitter, không đăng bất cứ thứ gì lên Instagram và bạn không thể “like” cô ấy trên Facebook vì cô ấy không dùng nó.

“Tôi là một con sói đơn độc,” cô ấy nói. Chiếc bàn là nơi tác phẩm của tôi ra đời. Để thật sự làm việc tốt và nghĩ về những điều mà tôi cần nghĩ về, tôi phải dành phần lớn thời gian một mình.

Cô chỉ viết 3 quyển sách, và 2 quyển đầu tiên, mỗi quyển chiếm 1 thập kỷ để hoàn thành. “Mọi thứ diễn ra lâu hơn tôi nghĩ,” cô thở dài. Đó là một điều đáng buồn. Tuy nhiên, quyển sách thứ 2 của cô nhận được giải WH Smith Literary và quyển thứ 3 thắng giải Pulitzer.

Cô ấy là một sự nhắc nhở tuyệt vời rằng tất cả chúng ta nên phớt lờ điều mọi người “khuyên” mình nên làm và đáp ứng quy chuẩn của xã hội.

Sự thật là không có cách duy nhất nào hiệu quả với tất cả và chúng ta cần đi tìm thứ phù hợp với ta mà không nên màng đến những thứ hợp với người khác.

Bạn không thể tạo ra tác phẩm tuyệt nhất của riêng mình khi sử dụng quy trình hay kỹ thuật của người khác.

“Mọi nhà văn phải tự định đoạt tốc độ của mình, và tốc độ ấy sẽ thay đổi tùy thuộc vào chính họ và tác phẩm của họ.” — Donna Tartt

7. Pulitzer, 2013: Adam Johnson, The Orphan Master’s Son


“Những người làm việc chăm chỉ sẽ trở thành cây viết cừ khôi.”








Vợ của ông Adam Johnson gọi ông là một trong những người ngốc nhất đạt giải Pulitzer. Ông ấy học lớp viết sáng tạo ở đại học vì nghe nói lớp đó rất dễ để đạt điểm A, rồi sau đó mới nghe thấy tiếng gọi thật sự của mình.

Giờ đây, ông là nhà văn đạt giải Pulitzer và dạy môn viết sáng tạo ở Stanford.

Ông tin rằng, tài năng là thứ bạn tạo ra. Nó đến từ sự chăm chỉ.

Trước khi vào đại học, ông từng làm xây dựng, làm việc với những cựu tù nhân hay người sống lang bạt. Suốt ngày, họ kể cho ông nhiều câu chuyện. Câu chuyện về chiến tranh, về tù tội, thuốc phiện và vô vàn điều khác. Điều khiến ông thực sự phải suy ngẫm đó là: điều gì thật sự quan trọng, một câu chuyện có cần phải hấp dẫn hay không - bạn có thể kể một câu chuyện thu hút?

Ông tin rằng về cơ bản chúng ta đều giống nhau, cho dù sống ở bất kỳ đâu. Chúng ta đi theo con đường của mình, nỗ lực phát triển và có chung nhu cầu cơ bản của con người. Vậy nên sức mạnh của một câu chuyện, ông nghĩ rằng, nằm ở những chi tiết khiến nó hấp dẫn.

Ông dùng một bản excel để lưu lại bài viết, ghi chú thời gian ông viết, viết nó trong bao lâu và ông có làm tốt điều gì không. Ông gọi đó là khai thác data trong luyện tập viết lách. Từ đó, ông biết được ở đâu và khi nào thì ông làm việc tốt nhất, và có thể thấy được điều gì thường lặp lại để rút kinh nghiệm. Ông còn có một trang excel khác phục vụ cho việc nghiên cứu.

Điều tuyệt vời ở Adam Johnson là kết nối giữa lao động và tài năng. Nhiều người hiểu lầm về tài năng và nghĩ rằng nó bẩm sinh, một thứ xa xỉ chỉ ít người có. Chúng ta xem một bức họa, một bài văn hay và thường thốt lên rằng “Giá như ta có tài năng đó.” Thật ra thứ chúng ta gọi là tài năng đó chính là kỹ năng đến từ hàng giờ chăm chỉ làm việc. Khi ta thực sự có được kỹ năng từ làm việc chăm chỉ thì thành công là một thứ nằm trong tầm tay.

“Tôi thật sự có niềm tin rằng chăm chỉ chiến thắng tài năng. Tôi nghĩ rằng tài năng là thứ gì đó bạn có thể tạo ra.” — Adam Johnson

8. Pulitzer, 2011: Jennifer Egan, A Visit From the Goon Squad



“Hãy đọc ở tầm mà bạn muốn viết.”


Khi những cây viết trẻ xin Jennifer Egan lời khuyên, bà thường khuyên họ hãy đọc đi. Không phải là đọc nhiều hơn như nhiều người bảo, mà là đọc những quyển sách có tầm ngang với mức bạn muốn viết.

Đọc là dung dưỡng, và giúp bạn tạo ra những tác phẩm thú vị, bà nói.

Chẳng hạn như Năm mươi sắc thái (Fifty Shades of Grey) được phát triển dựa trên những gì fan hâm mộ viết (fan fiction) về Chạng vạng (Twilight). Vậy liệu đọc có ảnh hưởng đến viết không? Chắc chắn có!

Nhiều người tin rằng chúng ta chính là sự tổng hợp của 5 người mà ta tiếp xúc nhiều nhất, và việc đọc cũng có thể coi là gần giống vậy. Thứ bạn đọc sẽ là “nhiên liệu” cho thứ bạn viết, có ý thức, hoặc không.

Colson Whitehead (Pulitzer, 2017) nói rằng ông đọc về Underground Railway trong một quyển sách giáo khoa và nghĩ rằng đó là một nơi chốn. Khi ông khám phá ra đó thật sự là gì thì cũng là lúc ý tưởng về quyển sách đạt giải Pulitzer ra đời.

Thú vị hơn, những lời khuyên của các cây viết tên tuổi đều kết nối lẫn nhau. Hãy thử kết hợp lời khuyên về sự tò mò của Doerr với gợi ý “đọc ở tầm bạn muốn viết”, hóa ra cảm hứng xuất hiện ở bất kỳ đâu mà ta tìm kiếm nó, đôi khi ở một quyển sách khác như Colson Whitehead tìm ra.

“Chúng ta sống trong một thời đại và văn hóa mà đọc là một điều gì đó thật sự “khan hiếm”. Đơn giản, không có cách nào để viết tốt nếu bạn không đọc tốt.” — Jennifer Egan

9. Pulitzer, 2010: Paul Harding, Tinkers



“Đừng viết sách cho những người không thích nó.”

Khi Paul Harding thắng giải Pulitzer, The New York Times gọi ông là “Mr. Cinderella” (tạm dịch: chàng Lọ lem), bởi đó là quyển sách đầu tay của ông.

Tinkers mở đầu với một người thợ làm đồng hồ già nằm trên chiếc giường ở phòng khách và suy ngẫm về cuộc đời, về người cha của mình trong khi gia đình ông vẫn chờ ông chết. Ông viết một chút, một chút, trên những tờ giấy nháp qua vài năm liền.

Khi hoàn thành, ông gửi bản thảo đến rất nhiều nhà xuất bản, nhà biên tập ở New York và bị từ chối liên tục ngay sau đó. Hầu hết đều gửi thư cho ông, nhưng một vài người khác lại dành chút thời gian riêng để phản hồi.

Không ai muốn đọc một quyển sách chiêm nghiệm, họ nói thế.

Họ “giảng đạo” cho ông về những gì “người ta” muốn đọc ngày nay, vậy nên ông đã nhét bản thảo đó vào ngăn tủ, cất ở đó trong gần 3 năm. Nhưng sau 3 năm, ông lôi nó ra và bán nó cho một tờ báo độc lập nhỏ với một khoản $1,000 nhỏ bé. Và nó đã bán được 7,000 bản.

Nhưng những người thích nó không chỉ đơn giản là thích, họ yêu nó. Họ lan truyền tác phẩm của ông cho đến khi đến tai của những “Pulitzer”.

Sau khi thắng giải, ngay lập tức quyển sách bán được một nửa triệu bản copy và nó vẫn tiếp tục được bán ra sau đó. Đây là một bài học thú vị cho các cây viết, đúng không? Bởi viết cho số đông thì dễ. Nhưng sự thật là một nhóm nhỏ những “fan” cuồng nhiệt, tâm huyết lại có thể nâng ta lên cao hơn nhóm số đông chỉ có những sở thích bình thường và phù phiếm.

“Dành trọn bản thân cho loại sách mà bạn muốn viết, và đừng cố làm hài lòng những độc giá có sở thích khác.” — Paul Harding, Tinkers

10. Pulitzer, 2009: Elizabeth Strout, Olive Kitteridge


“Hãy tìm kiếm chất giọng của mình.”










Elizabeth Strout từng viết trong 15 năm trước khi quyển sách của bà được xuất bản. Khi nó trình làng, bà đi xuống hầm, tìm lại chiếc hộp lớn chứa những bức thư từ chối mà bà sưu tầm được rồi vứt chúng đi.

Bà nhớ rất rõ về một bức thư từ chối, nhưng khuyến khích bà hãy tiếp tục viết, bởi bà tốt hơn “hầu hết” những người từng đến với họ.

Trong một khoảng thời gian dài, bà nói, bà đã cố gắng viết “giống một nhà văn nào đó”. Nó cũng giống như khi một diễn viên cố gắng diễn giống một diễn viên nào đó khác. Bạn không thể làm vậy được.

Chất giọng là một con dốc trơn trượt dễ khiến ta sa ngã, cho dù bạn đang viết bất kỳ thể loại nào. Nếu bạn đã vượt qua giai đoạn “viết như một nhà văn” thì bước tiếp theo sẽ là khám phá chất giọng nghĩa là gì. Những người viết mới bắt đầu nghĩ rằng nó đến từ tính cách, từ chính con người bạn. Chất giọng thật ra là cách bạn sắp xếp ngôn từ trên trang giấy.

Nếu yêu cầu 10 nhà văn khác nhau viết về chung một bối cảnh với 500 từ, bạn sẽ hiểu ra chất giọng là gì. Bởi nếu đưa ra cùng một cảnh để phát triển, 10 hay 100 nhà văn cũng sẽ xâu chuỗi từ ngữ theo những cách khác nhau. Đó là chất giọng.

Phát triển chất giọng đơn giản là phát triển kỹ năng của bạn với từ ngữ, và đó là một kỹ năng xứng đáng để đầu tư.

"Tôi yêu sắp xếp con chữ và khiến cho nó rơi gọn ghẽ vào tai người đọc thật đúng điệu, và bạn biết rằng bạn vẫn chưa đạt đến đó, bạn phải làm lại, làm lại mãi, đó là một rung cảm tuyệt diệu. Nhưng điều đó khó." — Elizabeth Strout
107 views

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.