8 Bước đơn giản để chỉnh sửa bài viết của bạn

Chỉnh sửa bài viết là một bước tất yếu thậm chí là quyết định trong bất kỳ quy trình viết nào. Khác với biên tập (editing), khi bạn chỉ sửa lỗi hình thức như chính tả, câu cú, bước chỉnh sửa (revising) yêu cầu bạn nhìn lại lẫn nội dung và hình thức một cách nghiêm túc. Đó là lúc bạn phải thoát ra khỏi vị trí người viết và biến mình thành độc giả hay biên tập viên để có một cái nhìn khách quan nhất. Đôi khi bạn phải thay đổi toàn bộ cấu trúc, chủ đề, góc nhìn, đối tượng sau bước này.


Chỉnh sửa là một bước cần thiết thậm chí là quyết định trong bất kỳ quy trình viết nào.(Nguồn ảnh: Pexels)

1. Thay đổi cấu trúc


Có rất nhiều cách xây dựng cấu trúc cho một bài viết. Cấu trúc truyền thống thường là 5 đoạn với đầy đủ mở, thân, kết. Còn có kiểu khác là kể chuyện lên đến kịch tích rồi lồng ghép bài học ở cuối bài. Có kiểu thì mở đầu bằng một câu trích dẫn, một cuộc hội thoại để thu hút người đọc. Còn rất nhiều cấu trúc khác nữa, và cũng có nhiều cách để phá vỡ hay kết hợp các cấu trúc lại với nhau.

Nếu bạn không bị chỉ định phải tuân theo một cấu trúc nào đó, thì tái cấu trúc có lẽ là một chiến lược chỉnh sửa bài viết hiệu quả.

Thỉnh thoảng bạn có thể đảo mở bài với kết bài; đưa luận điểm xuống cuối bài; đổi trật tự đoạn một và đoạn hai ở thân bài; đưa câu chuyện lên mở đầu; ngắt những đoạn văn dài bằng các tiểu đề;... Thật sự có rất nhiều cách để thay đổi cấu trúc, hãy cứ thứ để rồi nhận ra rằng cấu trúc ban đầu của bạn vẫn chưa phải là hay nhất.


2. Mở đầu với một ý khác


Một chiến lược khác cũng tương tự với thay đổi cấu trúc, đó là mở đầu bài viết với một ý khác. Người ta thường nói rằng phần lôi cuốn nhất của một số câu chuyện thường bắt đầu ở giữa, thậm chí là ở kết bài. Nói chung, cứ thay đổi khởi đầu câu chuyện thôi đã là một cách chỉnh sửa dễ dàng và hiệu quả rồi. Chẳng hạn, đôi khi bạn nhìn vào mấy đoạn văn hay câu văn đầu tiên và tự hỏi: “Chúng có thật sự cần thiết không? Nó có lôi cuốn độc giả không?” Sau đó tiếp tục xem xét những đoạn còn lại và tự hỏi “Liệu mình đẩy cái này lên phần khởi thì sao?” Nó có thể được hiểu rằng bạn cho sẵn độc giả thông tin trong khi chưa giới thiệu gì cả, hoặc bạn bỏ qua một số bối cảnh nào đó để họ ngầm hiểu rằng phần mở thật sự có lẽ nằm ở quá khứ, thậm chí là trong tương lai (sau khi câu chuyện kết thúc).


3. Chọn một luận đề mới


Hầu hết chúng ta thường bắt tay vào viết với một luận đề (chủ đề lập luận) nào đó có sẵn trong đầu, mặc dù đôi khi vẫn lờ mờ chưa biết bằng cách nào diễn tả nó một cách sắc sảo nhất. Nhưng chắc hẳn bạn đã gặp phải tình cảnh đang viết thì phát hiện ra rằng luận đề đó thật ra không phải là điều bạn muốn nói. Chẳng hạn, ban đầu bạn muốn cố gắng để phê bình một thứ gì đó mang tính cộng đồng, vĩ mô và khi càng viết bạn càng thấy mình thật sự đang chỉ mang những trải nghiệm cá nhân ra để dẫn chứng, tức lập luận của bạn chưa đủ vững, và bạn phải thay đổi nó.


Một trong những lý do bài viết không hấp dẫn người đọc bởi người viết đi lạc khỏi luận đề ban đầu để rồi cứ lang thang vô định. Có lẽ việc thay đổi luận đề đột ngột là một trong những nguyên nhân gây nên điều này. Vậy nên thay vì cố gắng thêm thắt luận điểm - điều khiến bài văn của bạn càng lủng củng - hãy thay mới luận đề hoàn toàn.


Khi nói đến luận đề, bạn không nhất thiết phải nghĩ đến kiểu câu luận điểm truyền thống gồm 3 phần như “Trong bài viết này tôi sẽ chứng minh là bầu trời xanh bằng cách tham khảo lý thuyết khoa học, thơ ca và khảo sát.” Một câu luận điểm có thể ngụ ý hay phức tạp một chút. Nó có thể xuất hiện bất kỳ đâu trong bài. Tuy nhiên mọi bài viết đều cần một luận đề chủ chốt, một góc nhìn chắc chắn hay một lý do tiềm ẩn vững vàng khiến bạn đang viết bài viết của mình.


4. Đưa ra góc nhìn trái ngược


Liên quan đến thay đổi luận đề đó là đưa ra góc nhìn trái ngược.


Có một cách lập luận rất thường hay được dạy trong các lớp sáng tác đó là lập luận Rogers. Dựa trên các lý thuyết tâm lý của Carl Rogers, việc lấy ý tưởng của một người bạn đang có sự bất đồng sẽ cho phép bạn không chỉ dễ dàng thông cảm với họ hơn mà còn làm vững lập luận của bạn. Chẳng hạn, thay vì bạn đang kể chuyện dựa trên góc nhìn của người mẹ, thì giờ đây hãy thử lập luận trên quan điểm của người con. Đối với thể loại phi tiểu thuyết cũng vậy, bạn đang lập luận một hành động đó là xấu, nhưng cứ thử nghĩ nếu nó cũng có điểm tốt thì bạn sẽ nói như thế nào? Điều này đôi khi hơi mạo hiểm với quan điểm ban đầu của bạn nếu bạn không đủ vững, hoặc nó khiến bạn lường trước được để đối mặt với những lời phản biện.


5. Viết dài ra


Một trong những trải nghiệm khó chịu nhất của người đọc đó là đọc phải bài viết đầu voi đuôi chuột. Chẳng hạn như bạn đưa ra một bài viết về bảo vệ môi trường vô cùng gay gắt sau đó kết với một câu là “Đó là thứ tôi trải nghiệm. Lựa chọn là ở bạn.” mà không đưa ra bất kỳ giải pháp nào. Độc giả sẽ rất tức tối khi đang đắm mình vào dòng suy nghĩ của bạn sau đó cảm xúc bị treo lơ lửng.


Tái cấu trúc bài viết, điều chỉnh luận điểm hay thay đổi góc nhìn có thể giúp giải quyết vấn đề này bởi sau khi thay đổi, người viết sẽ thấy họ còn nhiều thứ để nói hơn, hoặc có thể đưa ra một cái kết trọn vẹn hơn.


Biết dừng ở điểm nào là một trong những kỹ năng khó nhất người viết cần học, vậy nên cố gắng viết dài hơn có lẽ là một cách tốt để chỉnh sửa bài viết.


6. Viết ngắn lại


Có lẽ không phải bài viết nào viết dài ra cũng tốt, bạn phải xem vấn đề mình đang gặp phải là gì. Hãy đặt mình vào vị trí độc giả, bạn có bao giờ đọc một bài viết mà càng đọc càng mất tập trung và chỉ muốn lướt đến cuối để xem phần kết luận không? Nếu đọc bài viết của chính mình và bạn cũng cảm thấy như vậy, đó là lúc bạn nên viết ngắn lại.


Khi đọc lại bài viết của mình, hãy tự hỏi “Liệu mình đã nói điều này chưa? Phần này có quan trọng lắm không? Mình có đang đi lang thang trong đoạn này không?”

Nói về độ dài, bạn đừng đếm số trang hay số từ. Sự dài ngắn ở đây được tính theo chất lượng thời gian độc giả thật sự chú tâm vào bài viết của bạn và cách họ kết thúc trong sự thỏa mãn như thế nào.


7. Thay đổi đối tượng độc giả


Đôi khi người mà bạn nghĩ đang là đối tượng mục tiêu của mình thật ra lại không phải như vậy. Đôi lúc bạn sẽ cảm thấy đối tượng hiện tại của mình quá rộng hay thậm chí bạn chẳng biết họ thật sự là ai. Chẳng hạn, nó cũng giống như khi bạn viết bài cho đại chúng (đối tượng chung chung) rồi có ai đó phản hồi “Bài viết này dành cho dân marketing sẽ hợp hơn.” Vì vậy, thay đổi đối tượng đôi khi là một sự chỉnh sửa cần thiết.


Hãy tự hỏi “Nếu mình thay đổi đối tượng, thì mình còn phải thay đổi gì nữa? Liệu một đối tượng mới sẽ làm bài viết tốt hơn không?” Nếu trả lời được những câu hỏi này, có lẽ bạn sẽ tìm ra cả kho tàng cách để chỉnh sửa bài viết.


8. Để bài viết sang một bên


Đôi khi cách chỉnh sửa tốt nhất đơn giản là để bài viết sang một bên rồi quay lại với nó sau. Chỉ khi đầu óc minh mẫn, đôi mắt tinh tường thì mới có thể cải thiện câu chữ được.


Đó là lý do bạn không nên để “nước đến chân mới viết”, bởi bạn luôn cần thời gian để chỉnh sửa nó. Thời gian đó có thể mất hàng ngày, hàng tháng thậm chí là hàng năm. Cái chính ở đây là cho bạn một khoảng vừa đủ để có thể đọc lại bài viết của mình với tư cách là một độc giả, không chỉ là tác giả nữa. Và một khi bạn đã để bài viết sang một bên, một lúc nào đó bạn sẽ thấy mình sẵn sàng thử những chiến lược trên hơn.


Tóm lại


Đó là 8 cách chỉnh sửa chắc chắn có thể thay đổi bài viết của bạn đáng kể, theo hướng tốt hơn. Điểm chính bạn cần nhớ đó là khi bắt đầu đọc lại bài, hãy cân nhắc những thứ này:

  • Hình thức (cấu trúc/ý mở đầu/độ dài)

  • Nội dung (luận điểm/góc nhìn/đối tượng)

Và điều cuối cùng không kém phần quan trọng đó là cho bài viết của mình thời gian để “thở”, chắc hẳn sau đó bạn sẽ chỉnh sửa nó tốt hơn.


379 views

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.