20 MẸO VIẾT LÁCH NGƯỜI KỂ CHUYỆN CẦN BỎ TÚI

Kể chuyện không những là nghệ thuật, mà còn là thủ thuật và kỹ năng đối với những người làm nghề viết lách, cho dù bạn đang viết bất kỳ thể loại nào. Dưới đây là 20 bí quyết giúp bạn tận dụng tối đa hiệu quả của kể chuyện, nó có thể là những mẹo thiết thực nhất liên quan đến dàn bài, câu chữ và thậm chí là các lưu ý liên quan đến đời sống tinh thần hay ý chí của người viết.


(Nguồn ảnh: Unsplash)

1. Phải luôn có dàn bài


Trong cộng đồng viết lách thường có hai nhóm: một nhóm trôi theo dòng chữ tuôn trào mà không quan tâm đến dàn bài, còn một nhóm lên dàn bài vô cùng chi tiết, kỹ lưỡng mới dám bắt tay vào viết. Bạn thuộc nhóm nào? Và bạn nghĩ nhóm nào sẽ tốt hơn?

Tất nhiên, mỗi người có một các khác nhau. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của những người viết lách chuyên nghiệp thì việc lên dàn bài sẽ giúp bạn đi đường dài tốt hơn. Dù chỉ là một vài gạch đầu dòng, hãy thử lên dàn bài từ hôm nay, bạn sẽ cảm thấy sự khác biệt.

2. Ghi nhớ dàn bài


Có dàn bài là một việc, điều quan trọng hơn là bạn phải sử dụng nó. Điều này nghe quá hiển nhiên, nhưng lại là một trong những bí quyết viết lách khó nhớ nhất khi bắt tay vào thực tế. Rất nhiều nhà văn thấy mình bị lạc lối bởi những kịch bản phụ hay nhân vật phụ, rồi viết lan man không đi đến đâu. Sau đó khi cố gắng quay lại cốt truyện chính thì thấy mọi thứ đã đi quá xa.

Việc luôn luôn ghi nhớ dàn bài sẽ giúp bạn tránh đi chệch hướng như thế. Cho dù bạn có đi lạc một chút, hãy nhìn lại vào dàn bài và phân tích xem mình có thể “tìm đường về” như thế nào. Có thể bạn sẽ khó mà nhớ dàn bài đầu tiên như thế nào, hãy viết chúng xuống, đừng để mọi thứ trở nên quá muộn.


3. Đưa mâu thuẫn ra sớm


Trong tất cả những yếu tổ tạo nên câu chuyện, có lẽ mâu thuẫn là thứ quan trọng cần được nhấn mạnh. Mâu thuẫn là cái cốt tạo ra một câu chuyện hay, nên hãy giới thiệu mâu thuẫn đến độc giả trong vài tập đầu tiên nhé.

Cách tốt nhất là hãy đưa vào những tình tiết thu hút sớm, như khi có tiết lộ nào đó về nhân vật chính hoặc nhân vật chính dính líu đến điều gì đó quan trọng.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng có rất nhiều dạng mâu thuẫn. Vậy nên nếu bạn không biết loại mâu thuẫn của mình là gì, thì đơn giản đó là kiểu trái với lẽ thường. Chẳng hạn như mâu thuẫn đó là thứ tồn tại bên trong nhân vật, hoặc chống đối với một thế lực nào đó lớn hơn nhân vật chính. Khi bạn đã tìm ra được rồi thì hãy mang nó ra sớm nhé.


4. Kiểm soát nhịp độ


Không có gì phá hỏng một quyển sách hay bằng một nhịp độ tồi. Vậy nên hãy bảo đảm mình kiểm soát nhịp độ câu chuyện, đừng để độc giả mất hứng và bỏ quyển sách của bạn xuống trong nỗi thất vọng.

Để đánh bại nhịp độ chậm chạp, tất nhiên bạn phải tăng nhịp lên, bằng những cách sau đây:

  • Cắt bỏ những câu và mô tả dài dòng

  • Tăng hành động và hội thoại

Chiến thuật đầu tiên có hiệu quả bởi một lý do đơn giản: nó loại bỏ những thứ “râu ria” không cần thiết. Nói cách khác, bạn phải lột bỏ hết rất nhiều lớp diễn giải dài dòng mới chạm đến được tận sâu con tim đang đập của câu chuyện.

Tuy nhiên chiến thuật thứ hai nghe có vẻ mâu thuẫn, rằng chúng ta lại thêm thắt nội dung để làm nhịp độ nhanh hơn? Thật ra hành động và hội thoại là thứ sẽ đẩy nhịp truyện đi lên theo hướng vững chắc nên bạn luôn có thể tin tưởng vào chiến thuật này.


5. Điều chỉnh những cuộc hội thoại


Nói về hội thoại, đây là yếu tố quan trọng trong hầu hết câu chuyện, ở khía cạnh kịch bản hay sức hút với độc giả. Thực ra, một cuộc trò chuyện giữa các nhân vật thường có tầm ảnh hưởng hơn là người kể chuyện truyền đạt thông tin tương tự nhau.

Nhưng hội thoại thường mất tầm ảnh hưởng nếu bị kéo quá dài, nên tốt hơn hết hãy cắt gọn nó, làm nó sắc sảo hơn, súc tích hơn. Chẳng hạn như bạn đang viết một câu chuyện về hai người đang gặp mâu thuẫn, bạn có thể muốn viết những đoạn truyền tải cảm xúc, sự tức giận và ý nghĩa, nhưng thật ra tất cả những thứ này chỉ cần một vài câu, ví dụ:

“Anh đến rồi đấy à, quý hóa quá. Anh định làm gì đấy, nếu không phải là lấy đồ?”

“Cảm ơn vì sự chào đón nồng hậu của cô. Tôi có một cuộc họp, khá là quan trọng đấy.”


6. Hãy tả, đừng kể


Nếu bạn muốn nói về một thứ, một điều hay một người nào đó, hãy dùng ngôn ngữ để diễn tả càng trực quan, sinh động càng tốt, đừng chỉ kể ra rồi thôi. Câu nói của Anton Chekhov là ví dụ dễ hiểu cho điều này: “Đừng kể với tôi ánh trăng đang tỏa sáng, hãy cho tôi thấy ánh sáng lấp lánh ấy đang rọi vào những mảnh kính vỡ.”

Sẽ tốt hơn nữa nếu bạn biết cách kết hợp cả 5 giác quan để tái hiện khung cảnh trước mắt người đọc. Đừng chỉ kể nhân vật nói gì, hãy cho độc giả thấy họ thấy, nghe, nếm và cảm nhận gì để họ thực sự đắm mình vào khung cảnh ấy.


7. Nhưng đừng tiết lộ QUÁ nhiều


Mặc dù bạn muốn từng cảnh của mình càng sinh động, trực quan càng tổt, nhưng đừng để lộ quá nhiều về kịch bản và nhân vật. Ý tưởng này tương tự với lý thuyết tảng băng trôi của Hemingway, bạn chỉ nên cho nhân vật thấy bề mặt của tảng băng - phần quan trọng nhất của câu chuyện.

Nhiều nhà văn đào rất sâu vào tiểu sử của nhân vật hay gây dựng cho họ một kế hoạch dài hạn, vượt khỏi vị trí hiện tại của họ. Nhưng thành thật mà nói thì độc giả chỉ cần biết cái “bây giờ và ở đây” mà thôi. Khi bạn cho họ quá nhiều thông tin, họ sẽ rất dễ bị choáng ngợp và có khả năng đặt sách của bạn xuống để kiếm thứ gì đó đơn giản hơn.

Bạn có thể tiết lộ từng tí một “manh mối” từ từ theo diễn biến của câu chuyện, nó sẽ “khêu gợi” hứng thú của người đọc hơn.


8. Cân nhắc về chủ đề


Tầng dưới của tảng băng trôi không chỉ có câu chuyện nền mà còn có các chủ đề. Đây là một điều đáng nghiền ngẫm trong quá trình viết: Bạn có đang cố gắng nói về xã hội hay một tình trạng nào đó của con người? Và làm cách nào bạn có thể truyền đạt những chủ đề đó theo một cách tinh tế nhưng hiệu quả?

Những chủ đề văn học phổ biến là tình yêu, sự mất mát, và tầm quan trọng của việc làm điều phải. Chủ đề mà bạn chọn sẽ phụ thuộc vào thể loại, nguyên liệu, nhưng nó cũng liên quan mật thiết đến niềm tin và kinh nghiệm cá nhân. Hãy trân trọng điều này, bởi viết ra thứ bạn biết là một cách tuyệt vời để truyền cho câu chuyện một cảm xúc chân thật nhất.


9. Cẩn thận với ngôi kể


Người dẫn chuyện chính là cánh cửa dẫn người đọc đến câu chuyện, vậy nên hãy cẩn thận với ngôi kể. Đừng làm cho tiếng nói của người dẫn chuyện quá cụ thể, bởi người này cần truyền đạt theo một cách dễ tiếp cận và liên hệt nhất với người đọc - và theo cách không định kiến nếu người dẫn chuyện kể dưới giọng điệu địa phương.

Bên cạnh đó, cũng nên nhớ rằng dù kể chuyện theo ngôi thứ ba là cách linh hoạt nhất nhưng nó cũng đòi hỏi ở tác giả sự chặt chẽ. Bởi người kể ở ngôi thứ ba có thể dễ dàng đi quá nhanh so với mạch truyện, làm cho độc giả thật sự rối trí.

Để tránh tình trạng này, hãy nhớ lại bí quyết thứ 2: luôn luôn ghi nhớ dàn bài. Như vậy, nếu bạn có kể ở ngôi thứ ba thì cũng sẽ không bị đi qua nhanh chệch khỏi đường ray.


10. Viết càng thường xuyên càng tốt


Đây là bí quyết nghe quá nhàm tai, nhưng người ta vẫn nói đi nói lại nhiều lần vì nó thực sự hiệu quả.

Cách duy nhất để bạn hoàn thành một quyển sách chỉ có thể là ngồi xuống và viết, vậy nên hãy làm việc trên câu chuyện của bạn càng nhiều càng tốt. Hãy viết bất kỳ đâu và bất kỳ khi nào bạn có thời gian rảnh - trên xe buýt, khi xếp hàng đợi thanh toán, đợi máy giặt đồ,... Viết lách trên điện thoại có thể hơi lạ lẫm hơn khi viết trên máy tính, nhưng bạn sẽ quen nếu làm nó đủ nhiều.

(Nguồn ảnh: Unsplash)

11. Tự đặt ra câu hỏi cho mình


Một cách sáng tạo để đảm bảo bạn đang làm hết sức mình đó là liên tục tự vấn. Chúng ta rất dễ bằng lòng với bài viết của mình, nhưng nếu không ngừng thách thức bản thân, bạn sẽ thấy vẫn còn một số tiềm năng trong câu chuyện chưa được khai phá và bạn cần hoàn thiện nó hơn nữa.

Một số câu hỏi gợi ý dành cho bạn:

  • Tôi đã cho nhân vật của mình những động lực thực tế để bộc lực quan câu chuyện chưa?

  • Làm sao để từng cảnh trong truyện có thể góp phần vào sự phát triển nhân vật hay kịch bản?

  • Liệu đã có tiết lộ nào lớn chưa? Nếu có, mình có đang xây dựng nó đầy đủ hay không?

  • Liệu ngôi kể có thật với câu chuyện mình đang kể không?

12. Viết trước, biên tập sau


Như đã nói, đừng quá ép bản thân đến mức trở nên “tê liệt”. Khi bạn nghi ngờ điều gì đó, hãy cứ bỏ qua, hay cứ tiếp tục viết, dở cũng được. Viết trước, biên tập sau là cách tiếp cận của vô số tác giả, và nó hiệu quả với họ, nên không lý gì với bạn thì không.


13. Hãy đọc to bài viết của bạn lên


Đọc to bài viết sẽ giúp bạn kiểm tra những từ/cụm từ/đoạn hội thoại “nghe có vẻ kỳ kỳ” hay sự thiếu nhất quán trong các câu văn để “dọn sạch” chúng.

Một ý tưởng khác, bạn có thể nhờ một nhóm bạn, mỗi người thử vào vai một nhân vật khác nhau và đọc lớn lời thoại lên. Điều này sẽ giúp bạn có một cái nhìn khách quan hơn và dễ tìm ra sai sót hơn. Và nhớ trong lúc các bạn “trình diễn” thì bạn phải ghi chú lại đấy nhé.


14. Chắt lọc thông minh


Polonius có câu “Brevity is the soul of wit” (Sự khúc chiết là linh hồn của sự dí dỏm), vậy nên hãy cố gắng viết ngắn nhưng súc tích và hấp dẫn. Điều này sẽ giúp cả bạn và độc giả tránh được những đoạn dài dòng, sến sẩm dễ dàng khiến người đọc cụt hứng.

Dĩ nhiên, nếu bạn đang tiểu thuyết văn học, bạn sẽ muốn câu chữ của mình nghe thật thông thái. Làm sao để làm được điều đó nếu không diễn giải ra thành nhiều đoạn một lúc? Câu trả lời là hãy chọn từ thật chắc, đặc biệt là động từ. Đừng vòng vo với quá nhiều trạng từ, hãy đi thẳng vào vấn đề và nói cho độc giả biết nhân vật của bạn đang làm gì.


15. Loại bỏ tác nhân gây xao nhãng


Đây có lẽ là một trong những bí quyết khó làm theo nhất, đặc biệt đối với người thích làm việc trong các quán cafe ồn ào hay thường giải lao bằng một tập phim Netflix. Nhưng bạn càng loại bỏ tác nhân gây xao nhãng bao nhiêu thì bạn sẽ viết tốt bấy nhiêu. Đây là một số ý tưởng giúp đưa bạn vào trạng thái tập trung sâu:

  • Viết trên máy tính nhưng tắt wifi

  • Sử dụng phương pháp Pomodoro (làm 25 phút, nghỉ 5 phút)

  • Cài đặt điện thoại ở chế độ máy bay hay cất nó ở một phòng khác

  • Làm việc trong không gian yên tĩnh, chẳng hạn như thư viện.

  • Tránh làm việc với bạn bè

16. Đối mặt với khủng hoảng niềm tin (vào bản thân)


Trong cuộc sống của bất kỳ người viết nào, sẽ đến một lúc chúng ta hoài nghi về khả năng và sự nỗ lực của mình. Đó là khi bạn phát hiện một lỗ thủng khổng lồ trong kịch bản của mình, một chủ đề mà bạn chẳng biết kết hợp như thế nào hay bỗng dưng ý tưởng sáng tạo đóng băng.

Đừng sợ, bất kỳ nhà văn nào từng xuất bản sách cũng trải qua giai đoạn này. Nhưng làm sao bạn có thể vượt qua những khủng hoảng này mà không “đập đầu vào tường?”

Có lẽ cách tốt nhất là đọc lại những ghi chú ban đầu và dàn ý gốc. Nhìn kỹ xem có gì giúp được bạn hay không. Có thể bạn đã quên một số chi tiết quan trọng, hay nó có thể giúp bạn nhìn mọi thứ ở ánh sáng mới.

Và nếu vẫn không có hiệu quả, bạn cần có thời gian cách ly với dự án này. Hãy nghỉ ngơi một vài ngày, sau đó quay lại với một toàn bộ sự tỉnh táo. Nhưng cho dù bạn làm gì, cũng đừng bỏ cuộc. Hãy nhớ rằng mọi người viết đều trải qua điều này. Hãy xem nó là bước khởi đầu và đừng nó hạ gục bạn.


17. Lắng nghe phản hồi


Sau khi hoàn thành tác phẩm của mình, bạn nên chia sẻ nó với người khác như bạn bè, gia đình, hay nhóm viết lách (gặp mặt trực tiếp lẫn trao đổi online), và biên tập (nhà xuất bản) nếu bạn có ý định phát hành sách.

Chấp nhận và tiếp thu những phê bình là một trong những phần khó nhất khi làm nghề viết. Nhưng đó cũng thuộc một trong những kỹ năng quan trọng nhất. Bởi phản hồi bạn nhận được từ người khác là cánh cửa duy nhất đưa bạn đến với góc nhìn của người khác - cho đến khi bạn xuất bản và trước khi quá muộn.

Vậy nên hãy cố gắng không xem sự phê bình là cay nghiệt, hãy nghĩ rằng nó hữu ích.


18. Cắt bỏ dù có tâm huyết ra sao


Đôi khi bạn viết được một đoạn văn cực kỳ hay, cực kỳ trôi chảy, trau chuốt, khúc chiết,... nhưng lại chẳng góp phần gì vào tác phẩm lớn cả. Đây lại là một nguyên nhân gây xao nhãng, và bạn biết quyển sách của bạn sẽ hay hơn nếu không có đoạn đó.

Vậy thì nên làm gì? Có lẽ bạn biết câu trả lời rồi, ngay cả khi bạn không muốn chấp nhận nó: bạn phản “giết” nó đi. Điều này thường liên quan đến việc loại bỏ những đoạn văn lạc đề, có thể là cả tiêu đề nữa, hay thậm chí là cả nhân vật.

Trong bất kỳ trường hợp nào, nếu nó không giúp câu chuyện phát triển hơn, hãy xem xét và bỏ nó đi. Trong số những bí quyết, đây có lẽ là quan trọng nhất đối với nhà văn viết truyện ngắn hay tiểu thuyết ngắn. Hãy nhớ rằng, bạn luôn có thể để dành những đoạn đã bỏ đó để tái sử dụng mà.

19. Cứ tiếp tục viết


Làm sao những tác giả thành công, dồi dào tác phẩm có thể xoay sở để xuất bản nhiều sách đến vậy? Về cơ bản, họ cứ bình tĩnh và bước tiếp thôi. Stephen King viết 2000 từ mỗi ngày, thậm chí là vào ngày nghỉ. Jane Austen viết mỗi ngày sau giờ ăn sáng, không nghỉ ngày nào. Kafka thường viết lúc rạng sáng.

Đây là một trong những bí quyết hay nhất dành cho bất kỳ người viết nào, từ tiêu thuyết đến phi tiểu thuyết, từ truyện ngắn đến truyện dài. Hãy nhớ rằng viết là một cuộc chạy marathon đường dài, không phải là chạy nước rút, nên hãy cứ cắm đầu xuống mà chạy cho đến khi bạn chạm đích nhé.


20. Luôn giữ ý nghĩ xuất bản sách


Mặc dù xuất bản là công đoạn cuối cùng, nhưng nếu bạn luôn nghĩ về nó khi viết thì bạn sẽ có một nguồn động lực rất lớn đấy, chưa kể bạn sẽ hứng khởi biết bao khi biết được kế hoạch của mình sau khi đặt dấu chấm hết cho câu cuối cùng.

Chẳng hạn như, nếu đi theo con đường xuất bản truyền thống, bạn nên cân nhắc cách mình chào hàng với nhà xuất bản. Điều gì làm câu chuyện của bạn độc đáo, tại sao họ muốn đại diện cho nó? Nếu bạn bắt đầu viết mục đích để xuất bản, bạn có thể nhấn mạnh những yếu tố này trong truyện của mình.

Mặt khác, nếu bạn nghĩ về việc tự xuất bản, cuộc thám hiểm thực sự bắt đầu khi bạn vừa hoàn thành bản thảo. Sau một hoặc hai vòng biên tập hoặc có bìa sách, bạn nên quảng cáo sách mình trên các trang trực tuyến và bán ngay.

Hai cách này đều có ưu và khuyết điểm. May thay, nếu bạn đã đi đến bước này rồi thì giai đoạn khó khăn đã qua; bạn cũng đã xoay sở để viết được quyển sách trong giấc mơ của mình rồi, và giờ đây làm gì với nó là quyền của bạn.

Còn nếu bạn vẫn chưa đến được đó thì hãy nhớ rằng không bao giờ là quá muộn. Viết lách là một thử thách trọn đời, nhưng cũng là một trong những phần thưởng xứng đáng nhất mà bạn có thể theo đuổi. Vậy nên cứ tiến lên phía trước, kể câu chuyện mà bạn luôn ấp ủ được kể - chúng tôi tin ở bạn.

202 views

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.